Том Ё

Нэрт математикч Эйлер (Leonhard Euler 1707-1783) тооны ухаанд хамгийн их хэмжээний ажил гүйцэтгэсэн гэгддэг. Тэгж хэлэгдэх болсон нууц нь тэрээр хаана ч, хэзээ ч ажлаа хийж чаддаг байжээ. Хоол идэнгээ хагас цагийн дотор математикийн илтгэл бичиж дуусгадаг, нялх хүүхдээ өвдгөн дээрээ тавиад судалгааны ажлаа бичдэг байсан тухай яриа байдаг. Тэр их эрдмийн ажлын хажуугаар 13 хүүхэд хийсэн Эйлер маш завгүй байсан байх даа зайлуул. За тэр ч яахав.
Тооны ухааныг ашиглан хэрхэн үзэл бодлын маргаанд ялсан тухай нь энд өгүүлье.

Оросод амьдарч байх үед нь Екатерина хатан хаанаас нэгэн хүсэлт иржээ. Францын гүн ухаанч Дидро ордонд нь ирчихээд бурхангүй үзлийг номлоод хэцүү байна, үүний учрыг олж өгнө үү гэж. Энэ бол Эйлерийн хувьд тийм ч хэцүү хүсэлт биш байлаа.

Алгебрийн онолоор бурхныг баталж байгаа математикч байна гэсэн сургаар Дидро нэгэн илтгэл дээр очжээ. Тэгтэл Эйлер түүнд хандаж:
"Эрхэм дээдэсээ, (a+bⁿ)/n=x байдагчлан бурхан бол оршин байна. Та хариултаа болгооно уу" гэв. Тоонд муу Дидро хэлэх үггүй болж ордныг орхин явсан гэнэ лээ.

Зүгээр үү?

・Өөрөө бос
Нутгийн залуутай юм яриад алхаж байтал дугуй унасан 3,4 настай жаахан хүүхэд урдаас ирж яваад онхолдоод уначихлаа. Араас нь аав нь юу ч болоогүй юм шиг алхаж харагдана. Найз маань ухасхийгээд жаалыг босгох гэтэл аав нь "зүгээр, зүгээр. өөрөө босчноо" гэжийнэ.
Цааш явангаа би хэллээ. "энэ ёпонууд хүүхдээ унахаар нь ердөө босгодоггүй, багаас нь өөрөө унасан бол өөрөө л босно гэж ойлгуулдаг байх" гэсэн чинь "хэцс, би лав хүүхдээ уначихаад байхад зүгээр харж байж чадахгүй дэг" гэж эгдүүцэж байна.

・Өөрөө бос 2
Нэг ёпон нөхөр: "Түм түжигнэсэн төвийн нэгэн зогсоол дээр шатаар яаран уруудах бүсгүй хөл алдан унав. Хажуугаар нь өнгөрөх олон эрчүүдээс хэн ч түүнд гар сунган тусалсангүй. Очиж тусалдаг юм билүү гэтэл хөөрхий бүсгүй дээр түрүүлж туслахаар очсон хүн нь нэгэн залуухан бүсгүй байлаа. Эрчүүд яагаад хажууд нь эмэгтэй хүн бүдэрч унаж байхад туслахгүй байна вэ? Энэ нөгөө хүйсийн тэгш эрх үү?" гэж бичиж. Энийг уншаад Монгол залуучууд арай ч бас гар сунгах байх гэж бодлоо.

・Надад хамаагүй
Цахилгаан тэргэн дотор жирийн суудал, тусгай суудал гэж хоёр янзийн суудал байдаг. Тусгай нь өндөр настан, х.б. хүмүүс, жирэмсэн эмэгтэй гэсэн хүмүүс сууна. Харин жирийн суудал бол тэдэнд хамаагүй, жирийн суудалд суусан хүн бол дээрх хүмүүст суудал тавьж өгөх шаардлаггүй гэсэн үг.
Бас зөвхөн эмэгтэйчүүдэд зориулсан цахилгаан тэрэг гэж бий. Өглөө оройны чихэлдээнтэй үеэр эмэгтэйчүүдийн биед хүрч оролдох явдал гардаг учраас тэр.
Бичигч арван жилд улаан "кароса" автусаар хичээлдээ явдаг байсан үеээ саналаа. Ахмад настай хүн, жирэмсэн эмэгтэй орж ирвэл ааштай кондуктор ажаа "алив суудал тавьж өгөөрэй, чи босооч" гээд л хангинаж гарна. Эргэн тойрны хүмүүс ч гэсэн залуусыг хэлж босгодог байлаа. Хэрвээ эмэгтэй хүний биед хүрч оролдоод байгаа гаж нөхөр байвал Монгол залуучууд газар дээр нь дэлсээд өгнө дөө гэж бодов.
Бас тэр үед "арын суудал дээр зогсоод байгаа залуу буугаарай" гэтэл Оргилболд ах хээвнэг сууж байдаг байлаа... гэж бүлт үсэрсэн учраас дуусгая.


Хэн ч чамд туслахгүй, чи ч туслах шаардлагагүй...
аа эсвэл
Чи хэн нэгэнд туслана, хэн нэгэн нь чамд туслана...

The Rose That grew From Concrete

Цементний завсраас ургасан сарнайны тухай чи дуулсан уу
Байгалийн хуулийг зөрчөөд хөлгүй хэрнээ тэр алхсан
Хачирхалтай хэрэг шүү, гэхдээ тэр мөрөөдлөө гээгээгүй учраас цэвэр агаар амьсгалахыг ч бас сурсан
Цементний завсраас ургасан сарнай, удаан амьдраарай, хэн ч тоохгүй байсан ч! 2pac-ийн 19 настайдаа бичсэн шүлгүүд орсон "The Rose That grew From Concrete" гэдэг ном авлаа. Хамгийн эхний шүлэг нь энэ. Заваараа нэг нэгээр нь оруулнаа. Монголоос өчигдөр ирээд цуг пиав уунгаа хүн уншаад үг үсгийг ойлгохоор болоход тусалсан Буржаак-д баярлав.

Untitled

Болоог чинь дараад нь уншаад тухайн цаг үед яаж хэлбэлзэж байсныгаа харж баясаж болдог юм байна гэдэг утгаар санаандаа орсноо бичих тул энэ бичлэгт хүнд хэрэгтэй зүйл байхгүйг урьдчилан анхааруулах нь зүйтэй байх.

Дандаа хачин хачин юм бодож байгаа. Зуслан дээр халуун ам бүл, хамаатан садангаараа цуглаад залуучууд нь гадаа мах шарж идэнгээ элдвийг ярилцан инээлдэнэ. Байшин дотор ахмадууд даалуу тоглонгоо ховор сонин зүйл хуучлана. Хүүхдүүдийн хашгиралдан тоглох дуу уулын амаар тасрахгүй цуурайтах ийм л нэг зуны нартай өдөр энэ бүхнийг ажиглаад байжийсан байхгүй юу. Энийг л аз жаргал гэдэг юм байна дөө гэх бодолтой зэрэг удахгүй энэ бүгд ор сураггүй алга болно доо гэх бодол бас орж ирж байгаа юм. Тэгж хэлсэн чинь нэг нөхөр "үгүй, жаргалтай сайхан мөчүүдийг байдаг тэнхээгээрээ мэдэр, зүгээр л баяс" гэнэ. Тийм ч байж магад, үгүй ч байж магад... Бодноо.

Болоог бичихгүй бас найзууд руугаа мээл бичихгүй байгаа. Яагаад гэвэл сэтгэлээрээ холбоотой байгаа гэж далийх яахав. Бичнээ.

Ганц нэг сэртификат авах нь зөв юм гээд ном авчугаан, бас уран зохиолын зузаан ном, гадгаад хэлэнд хэрэгтэй гээд гадгаад хэл дээр ном, бурхны ном, эротик ном, зурагтай ном, зугаатай ном. Тийм ч учраас би номдоон хайртай (далийхгүй). Дуустал нь уншсан ном нэг ч байхгүй. Уншнаа.

Пийв ууна, тамхи татна, биеийн тамир хийхгүй болохоор мах болно. Энэ маягаараа монгол хүний дундаж наслалтаас хойш нь чангааж магадгүй учраас том хамартай найзын жиймэнд яв! гэдэг бол хамгийн зөв. Явнаа.

Цааш нь бичүүл "монголоос гутал захих нь зөв үү буруу юу?", "усанд өглөө орсон нь дээр үү, орой орсон нь дээр үү?" гэх мэт хэнд ч хэрэггүй юмнууд бол байна. Иймээс энэ хавьд хүчээр дуусгав.

ЭНЭРЭНГҮЙ СЭТГЭЛ

Их хөлгөний уламжлалыг хадгалах төвийн
Монгол дахь салбарын номын багш Гэлэн лам Түвдэн Жамцын

БУДДИЗМ БИДНИЙ АМЬДРАЛЫН ХЭМНЭЛД...
номын хэсгээс
---------------------------------------------------------------------------------------------------

ЭНЭРЭНГҮЙ СЭТГЭЛ

　Энэрэнгүй сэтгэл бол амьдралын гачаал, зовлон тулгарсан нэгнийг ойлгон мэдэрч, тэдэнд туслах санаа бүхий буяны сэтгэл бөгөөд энэ сэтгэлийг их шашнууд дээдлэн хүндэлж, номлодог билээ. Энэрэнгүй сэтгэл нь Бурханы шашинтан хүний амьдрах хэв маягийн хоёр тулгуурын нэг нь бөгөөд удаах нь, бидний зовлонгийн уг гарвал ба түүнээс гэтлэн гарч түр зуурын хийгээд туйлын амар амгаланд хүрэх аргыг танин мэдэх билиг ухаан байдаг. Өөрийн дүр төрхийн (имиж) хуурамч мөн чанарыг алдаагүй үнэнээр таньсан уг билиг ухаан нь муу сэтгэлийн үндэсийг тасалж, үүрдийн амгаланг олгодог. Өөрийгөө хэрхэн авч үзэх талаархи төөрөгдөл нь амьдарлын хүрдэнд олон дахин төрөл авахад хүргэдэг. Бурхан багшийн сургаал ёсоор, буяны үйл нь их амгалан орны тэнгэр хийгээд хүний төрлийг олоход хүргэдэг бол нүглийн үйл нь адгуус, тамын амьтан, цөл газрын өлсгөлөн бирд болж төрөхөд хүргэдэг. Эдгээр бүх төрлүүд түр зуурын байдаг учраас удалгүй үхэж, үйлийн үрээсээ хамааран өөр төрөлд төрцгөөдөг. Энэ хүрдний хаана ч бодит байдлын тухай төөрөгдөл болон түүнээс үүдэн гардаг зовлонгоос эрх чөлөөгүй байх учраас хүрдэн дотор төрөл авдаг бүх төрөлхтөнийг энэрэнгүй сэтгэлээр тэтгүүштэй.
　Сансарын хүрдэнд хүлж байгаа цалмыг тасалсан цагт л гагцхүү зовлонгоос бүрэн гэтэлнэ. Энэ бол бүхнийг устгаж үгүй болгох юмуу бусдыг орхиж байгаа хэрэг бус. Энэ бол жирийн амьдралд тохиолдох бэрхшээлд хорлогдолгүй эрх чөлөөтэйгээр оролцох буюу энэ ертөнцөд байгаа хирнээ энэ ертөнцийнх биш байхыг хэлж байгаа юм. Ийм байхыг хичнээн их хүсэж залбирдаг билээ дээ?
　Хэдийгээр бид тодорхой хэмжээгээр энэрэнгүй сэтгэлтэй боловч голдуу жигд бус бөгөөд хүчгүй байдаг. Зарим хүмүүсийг хайрлан, нөгөөд дургүй хүрнэ, дуртай хүмүүстэйгээ ч гэсэн тодорхой хязгаарт нөхөрлөдөг. Миний анхны лам багш нарын нэг Түвдэн Ешэ багш барууны орны шавь нарынхаа хооронд болдог өчүүхэн юманд маргаж, өрсөлдөж, атаархаж, уурлах гэх мэт байдлыг анзааран, тэдэнд хандаж: “Та нар хүмүүс байж нэг нэгийгээ гэрийн тэжээврээ хайрлахаас ч доор байгааг хараад би гайхширч байна” гэж билээ.
　Би одоо хүртэл ийм нэг бэрхшээлтэй тэмцсээр байгаа. Үүнд: надад дургүй юмуу үнэлэмжийн хувьд тэс өөр хүмүүсийг энэрнэ, сайн сайханд нь санаа тавина гэдэг хэцүү байдаг. Хүн өөрийн өссөн нийгмийнхээ ёс суртахуунд тулгуурласан ертөнцийг үзэх үзэлтэй болж, өөрт хуримталсан туршлага, итгэл үнэмшилээр цутгасан хэв загварт орсон байдаг. Хүн бүр өөрийнхөө үнэлэмжийг мэдээж хамгийн зөв гэж боддог, хэрвээ тэгж боддоггүй бол түүнийг баримтлахгүй шүү дээ. Өөрийгөө төвчлөх дотоод үзлээс шалтгаалж бидний үзэл бодол амиа хичээх бодлоор бохирддог тул бусдын үзэл бодлыг ойлгох юмуу хүлээн зөвшөөрөхөд хаалт болдог. Үүнээс болж өөрчлөлтөнд эсэргүүцдэг. Өөр сонголтын хандлагад нүдэн балай болж, өөрийн бодолдоо хөдөлшгүй хатуу зогсож, түүндээ мугуйдлан туйлшрагч хүн болон хувирч энэрэхүй сэтгэлийг огоорч орхидог.
　Тийм биш байхыг би өөрөө хичнээн хүсэвч өөрийгөө мугуйдлагч гэдгээ мэдэрдэг. Гэхдээ тийм ч бүр хөдөлшгүй хатуу биш байж магадгүй, Ешэ лам багшийнхаа бусдыг ажиглаад, үзэл бодлыг нь хүндэлж үзэхдээ гайхамшигтай уян хатан, түвшинд нь харьцдаг чадварыг нь дуурайх бололцоо байгаа. Энэ нь өөрийгөө доорд түвшинд аваачиж байгаа юм шиг санагдах юмуу тийм ч байж магадгүй, гэхдээ өөрийгөө доошлуулж байгаа хэрэг мөн, биш эсэх нь тухайн хүний чин энэрэнгүй сэтгэл хийгээд түүний тулгуур билиг ухаанаас хамааралтай.
Өөрийгөө төвчлөх үзлээс үнэхээр чөлөөтэй болно гэдэг нь бусдад хэрэгтэй дүрийг сонгох чадвар ба өөрийн гэсэн жүжгээ тавьж чадахыг хэлнэ. Амьдрал сайхан болж, хэтэрхий нухацтай байх алдааг гаргалгүйгээр бусдад тусалж чадна. Тэр нь зөв, энэ нь буруу гэж хатуу тогтоосноос болж бүх уян хатан байдлыг алдаж, өөрийн санааг зөв гэж баттай хамгаалах, эсрэг санаа болон түүнийг баримталж байгаа хүмүүсийг дайран үгүйсгэх үүрэгтэй гэж боддог. Дараагаар нь, бусадтай харьцаж чадахгүй болдог. Гэхдээ зөв, бурууг ялгаж салгаж болохгүй гэсэн үг биш, харин тухайн хүн, зарчим хоёрын хүн нь илүү үнэтэй, хүнийг өөрчилж болно, зарчмыг өөрчилж болохгүй юм.
　Хоол унд, орон байр, эм тан зэрэг түр зуурын амарыг энэрэнгүй сэтгэлээр өгөх нь сайн, гэхдээ хангалтгүй. Бусдад үнэхээр туслахын тулд зовлонгийн үндсэн шалтгаан буюу би хэмээх мунхаглалыг хэрхэн таних, түүнийг гэтлэн давах аргыг зааж өгөх хэрэгтэй юм. Тэр нь өөрийгөө төвчлөх мунхаглалыг даван туулахыг шаардахаас бус ном бичигт зөвхөн итгэхийг хэлэхгүй. Хүмүүсийг өөрсөддөө хөнөөлтэй тогтсон зуршлаа орхиход нь урам зориг нэмэхийн тулд тэдэнтэй харьцаж чаддаг байх ёстой. Тэдэнтэй харьцахын тулд түвшинд нь зохицуулах ёстой. Амьдралын тайзан дээр тоглож байгаа жүжигчин гэдгээ санаж чадаж байгаа цагт өөрийн зарчмаас ухарсан гэж айлгүй, зарчимдаа үнэнч байх тал дээр санаа зоволгүйгээр бусадтай учир начиртай харьцаж чадна. Билиг ухаан түшсэн энэрэнгүй сэтгэл бол амьдралын төгс дүүрэн бөгөөд ариун зорилго мөн тул үүнийг хэн ч няцааж чадашгүй. Бидний энэрэл бусдад тайвшрал, аз жаргалыг хүртээх бөгөөд түүний зэрэгцээ бусдад хайр, энэрэл хүртээснээрээ хариуд нь өөрөө дээдийн аз жаргалыг мэдэрдэг.
　Та тэгвэл ”Хортон амьтан, хүнийг мөн энэрэх хэрэгтэй гэж үү? Тэд нар зовж л байвал зохих шагнал нь тэр гэж баярлах хэрэгтэй юу? гэж асуух байх. Энэ асуултад шууд “Үгүй” гэж хариулна. Зовлонг Ертөнцийн эзний гэсгээл эсвэл муу үйлийн боловсрол гэж үздэг талтай ч бүгд л жаргахыг хүсдэг, зовлонгоос зайлсхийдэг нь яг адил учраас хортой гэж бодож байгаа хүн, амьтныг ч энэрэх хэрэгтэй. Үзэн ядах хийгээд бусдад зовлон хүсэж, өс хонзон санах нь компьютерийн хэллэгээр “үхлийн алдаа” юм. Уураар амар тайвныг хэзээ ч бүтээдэггүй ба харин ч бэрхшээлийг улам ихэсгэдэг. Амгалан хийгээд зовлонгийн жинхэнэ шалтгааны талаарх төөрөгдлөөсөө болж бид бүгд алддаг боловч үр хүүхдээ алдаа гаргасан ч уучилж, хайрласан хэвээр байдаг шиг бусдын алдааг мөн нигүүлсэн хайрлаж чаддаг байх хэрэгтэй. Гэхдээ алдаатай буруу явдлыг өөгшөөж, шийтгэж болохгүй гэсэн үг биш; эсэргүүцэл, тэр байтугай шийтгэлийг ч гэсэн энэрэнгүй сэтгэлээр үйлдэж болдог.
　Яагаад бүгдийг хайрлах албатай юм бэ? Яагаад гэвэл, бид урьд төрөлдөө төрөлхтөн бүхэнтэй удаа дараалан ойр шадар байсан юм. Хамаг төрөлхтөн урьд нь бидэнд зүйрлэшгүй их сайхан сэтгэлээр хандаж байсан бөгөөд бүгд бидний садан учраас тэднийг хайрлах нь зүй ёсны хэрэг.
　Эдгээр үгсийг би их энэрэнгүй Ешэ багшийн айлдвараас сонссон бөгөөд та бүхэнд давтаж хэлж байгаа юм. Тэглээ ч гэсэн би одоо болтол хувиа бодох үзэлтэйгээ тэмцэж байгаа бөгөөд тэр нь энэрэнгүй сэтгэл төрүүлэх чадварт саад учруулдаг. Буруу зуршлыг нэг өдрийн дотор өөрчилж чадахгүй нь ойлгомжтой. Тийм болохоор өөртөө л өчүүхэн энэрэх сэтгэл үзүүлж дураараа явна.

3D цонхнууд

Windows XP дээр ч гэсэн цонхнуудаа ингэж байрлууж харж болно. Үнэгүй программ учраас завтай хүн байвал сонирхоорой.

Татаж авах:
http://www.softpedia.com/get/System/OS-Enhancements/Modotate.shtml

Маниакууд кодыг нь харах бол:
http://www.ksky.ne.jp/~seahorse/mtate2/file/mtate20202src.lzh

Хүлээц

Сая нутагтаа хариад 2 дахь өдрөө найздаа "жоохон хүлээцтэй байл даа" гэж хэлүүлж орхидог байна шүү. Яагаад ингэж хэлүүлэв, би тийм яаруу сандруу харагдав уу гэж бодоод түүн рүү гайхан харсан чинь харин "сүүлийн үед энэ үгийг хэлэх дуртай болоод байгаан" гэнээ. Ёох(тайвшрав).

"Жоохон хүлээцтэй байл даа" гэлээ гэнээ. Ингээд гадуур явахдаа хүмүүс хүлээцтэй байгаа эсэхэд анхаарах болов.

Хоолны газар орлоо. Хоолоо захиалчихаад хүлээгээд л байлаа, иргэд ч бас надтай адилхан хүлээгээд л байлаа. Нэлээд удаан хүлээлээ. Тэсвэр алдахын даваан дээр эргэн тойрноо харсан чинь хэн ч над шиг чөтгөр бүүвээлэхгүй бас сортолзолгүй Энх Амгалан хааны хамаатнууд шиг тайван сууцгааж байна. Хүлээцтэй байна тээ.

Дараагийн өдөр нь таксиний жолоочид "намайг гялс гарч ирэхгүй бол явчихааарай" гэж хэлчихээд нэг тийш ортол оочер дугаар гэсээр 10-аад минут боллоо. Гараад ирэхэд хүлээгээд байж л байлаа. Уг нь тэр хүртэлх мөнгөө төлчихсөн дээрээс нь таксинд суух гэсэн хөдөлмөрчид замын хашлага дээгүүр эгнээд зогсож байхад яваад өгвөл хэн ч байг гэхгүй дээ, бас л хүлээцтэй байна шүү. Цааш давхиж байтал энэ удаад жолооч гуай урдаа яваа микроавтусыг дуут дохиодож зогсоогоод жолоочтой нь яриа дэлгэлээ. Найз нь болтой.

"Юу хийгээд байнаа?"
"Юу хийх вэ? Өдөртөө унтаж байгаад сэрүүн орохоор гарч байна даа"
"Тарваганд явъя, хөөш"
"Тэгийлдаа"
"За яг явийшүү, алга болов оо лүдээ, Цагаанаад хэлээрэй"

Энэ яриаг дуустал нь сонссон би өөрийгөө маш хүлээцтэй байгааг анзаарлаа. Муугүй хэрэг.

Ингэж тэгэж явсаар болзооноосоо 1 цаг хоцорч очлоо. Гэхдээ би санаа зовж сандрахгүй байлаа. Яагаад гэвэл би хүлээцтэй. Хаалгыг татан орвол бүгд намайг энгийн бөгөөд эротик аястай ... ???*!"$%"#&%!
ХӨӨШ юун эротик мэротик гээд хадуураад явчихав аа. Зүгээр найзууд маань хүлээж бачимдсан шинжгүй тайван байцгааж байсан юм.

Харав уу, тэд ч бас хүлээцтэй байна.

Нэгэн захидал

Найз Амарсанаад ирсэн захидлыг уншаагүй хүн байвал уншаасай гэж бодоод өөрөөс нь зөвшөөрөл авч энд байрлууллаа. Энэ хавар сургуулиа төгсч, амьдралд хөл тавьж буй залууст зориулж байна.

...Миний нэг танил Япон хүн байдаг юм. Монголын төлөө үнэхээр сэтгэл гаргадаг, маш их юм хийсэн хүн. Албан тушаалыг сонсвол аягүй том хүн ч их энгийн, хэнийг ч ялгалгүй сэтгэлээсээ ханддаг ёстой хүндэлмээр хүн байгаа юм. Тэр хүнтэй хамт Монголын хөдөө аймгийн сургуулиуд, хүүхдийн асрамжийн төв зэрэг газруудаар явж үзсэн. Тэгэхэд "Хаа хамаагүй Монголын төлөө ингэж зовж явж яадаг байнаа, настай хүн биеэ бодоосой" гэж бодогдмоор байдгийн. Өөрийгөө хайрлахгүй зүтгэдэг үнэхээр сайхан хүн.Тэр хүнээс маань өнөөдөр сургууль төгссөнд баяр хүргэсэн мэйл ирсэн байна. Үнэхээр гоё юм бичсэн байсан болохоор заавал найзуудтайгаа хуваалцмаар санагдаад..Тэгэхдээ бүрэн эхээр нь тавьж түвдсэнгүй хэсэглэж авсан хэсгүүдийг доор тавьлаа.

...現状は決して美しくないモンゴルですが、モンゴルの次の世代を担うあなたたちが希望です。時代が変わるためには時間が必要なのですから、待つしかありません。...(敗戦後は)社会の大変動、貧しさ裏切りや、絶望、不安の時代にかすかにある美しさや明るさ信頼などを喜ぶ気持ちが私の家庭内に満ちていました。...あなた...たちがみんなでそれぞれの力をより集めて、夢も希望もあるモンゴルの国を目指してください。私も手伝うからね。一人一人が自分の力を出し合うことが大切なのです。新たな、出発を、心から祝います

(монгол хэл рүү орчуулсан Zuka)
...Өдийгээр Монгол хэдий тааламжит бус байдалд байгаа ч, Монголын залгамжлах үеийг нуруундаа үүрэх та бүхэн найдвар нь билээ. Цаг үе өөрчлөгдөхийн тулд хугацаа шаардлагатай байдаг учир, хүлээхээс өөр зам алга. ...(дайнд ялагдсаны дараах) нийгмийн том өөрчлөлт , ядуурал болон хууран мэхлэлт, итгэл найдварын үгүйрэл, сэтгэл тогтворгүй байдал ноёлсон тэр үед өчүүхэн төдий ч гэлээ байгаа үзэмж, гэрэл гэгээ, итгэл найдвар бүхнийг баярлан хөөрдөг сэтгэл миний гэр бүлээр бялхаж байж билээ. ...та...бүхэн тус тусын хүч чадлаа нэгтгэн нийлүүлж, хүсэл мөрөөдлөөр бялхсан Монгол Улсыг зорьцгоогоорой. Би ч мөн туслалцах болно. Хувь хүн бүр өөрийн чадлыг гарган нийлүүлнэ гэдэг хамгийн чухал билээ. Шинэ эхлэлд тань үнэн сэтгэлээсээ баяр хүргэж байна.

Орос ардын онигоо

Монголын анхны 3 ерөнхийлөгч тамд очжээ. Эрлэг Номун хаан тэднийг шийтгэхээр болов.
-Тэр том шар! нэр хэн бэ?
-Энхбаяр
-"Э" үсгээр эхэлсэн болохоор эрхий хурууг чинь тасданаа. Эрхий хурууг нь тасдав.
Энхбаяр дотроо "хийсэн нүглийн минь дэргэд бол гайгүй ээ" гэж бодов.

-Дараачийн тэр нүүрийн буянтай! нэр хэн бэ?
-Очирбат
-"О" үсгээр эхэлсэн болохоор олгойг чинь авнаа. Олгойг нь авав.
Очирбат дотроо "ёх, гайгүй өнгөрлөө" гэж бодов.

Гэтэл Эрлэг Номун хаан Багабанди руу харснаа:
-Тэр сүүлчийн сахалтай жижиг! яагаад гэнэт царай чинь цонхийгоод явчихав аа?!

ҮНАЖ гэж юу вэ?

Гимлайн уулсын дунд орших жижиг улс Бутан нь ДНБ-ээрээ дэлхийд 161 дүгээрт ордог. Энэ улсын бодлого зарчим нь бусад орнуудын анхаарлыг татсаар байна. Яагаад гэвэл ҮНБ（Үндэсний Нийт Бүтээгдэхүүн), ДНБ(Дотоодын Нийт Бүтээгдэхүүн) зэрэг үйлдвэрлэлийн хэмжээг илэрхийлдэг "Бүтээгдэхүүн" биш"Аз Жаргал"-ыг үндэс болгосон "ҮНАЖ(Үндэсний Нийт Аз Жаргал)" гэдэг ойлголтыг улсынхаа бодлогод албан ёсоор оруулсан явдал юм. Басчгүй энэхүү томъёолол нь НҮБ-аас үнэлэгдсэн төдийгүй, 2005 онд японы засгийн газраас энэ сэдвээр симпозиум хүртэл зохиогдсон байна.

Гэвч "аз жаргал" гэдэг бол ихээхэн хийсвэр ойлголт. Яаж хэмжих болж байна? Ер нь ийм боломж байгаа юм уу?

1976 онд Бутан улсын ван нь "ҮНБ-ээс ҮНАЖ нь илүү чухал юм" гэж хэлснээр энэхүү ойлголт анх гарч иржээ. Вантан тухайн үед 21 настай байсан бөгөөд хэр зэрэг гүнзгий бодож боловсруулсан нь тодорхойгүй.

"Аз жаргалыг мэдрэх мэдрэмж бол хувь хүнээс шалтгаалаад янз бүр. Тухайн хүн юуг аз жаргал гэж үзэх нь өөр өөр учраас үүнийг тоогоор илэрхийлэх нь утгагүй юм. Харин аз жаргалыг бүрдүүлэгч зүйлс, аз жаргалыг мэдрэхэд зориулсан нийгмийн зохицуулалт буюу жишээлбэл боловсрол, эрүүл мэндийг тоогоор илэрхийлэх боломжтой болов уу. Бутанд 1.эдийн засгийн өсөлт хөгжилт, 2.түүх соёлыг хамгаалах дэлгэрүүлэх, 3.байгаль орчны хөнөөлгүй хэрэглээ, 4.нээлттэй сайн төр гэсэн дөрвөн үзүүлэлтийг ҮНАЖ-ын тулгуур багана гэж үзэж эдгээрийн тоон үзүүлэлтэд ач холбогдол өгч байна."

Аийн!? тэгэхлээр эдийн засгийн өсөлт хөгжилтийг илэрхийлэгч ДНБ ч гэсэн чухал гэсэн үг үү?

"Эдийн засгийн өсөлт бол орхигдуулж болшгүй элемент юм. Гэвч хүн ардад гай зовлон авчирсан байгалийн гамшгийн дараах үед ч юм уу, эсвэл гэмт хэрэг нэмэгдээд хамгаалалтын хэрэгсэл зарагдаад ирэх үед ч ДНБ-ий тоо хэмжээ өснө. Тийм учраас эдийн засгийн өсөлт, хүний аз жаргал хоорондоо заавал шууд хамааралтай биш юм."

"Та аз жаргалтай байна уу?" гэсэн шоглоом ч гэмээр асуулт Бутаны хүн амын тооллогын үеэрх судалгаанд байдаг юм байна. Энэ асуултанд иргэдийнх нь 3% нь "Үгүй" гэж хариулжээ. Монгол хүмүүс ийм асуултад юу гэж хариулах бол?